نوشابه امیری
کانون مدافعان حقوق بشر به ریاست شیرین عبادی، دیروز از تشکیل کمیته موقتی در ایران خبر داد که دو وظیفه برای خود در نظر گرفته است: مقابله با جنگ وبرقراری صلح و حقوق بشر. این کمیته فراخوانی داده است برای تشکیل ”شورای ملی صلح”. در ارتباط با هدف دو گانه این شورا ـ که از یکسو به جنگ طلبان خارجی نظر دارد و از سوی دیگربه طالبان جنگ درداخل ـ با نرگس محمدی، سخنگوی این کانون گفت و گویی کرده ایم که در پی می آید.
کمیته موقت صلح از کی تشکیل شده و برای خود چه اهدافی را در نظر گرفته است؟
با توجه به اوضاح و شرایط داخلی و بین المللی و قوت گرفتن احتمال وقوع جنگ در ایران، بسیاری از محافل سیاسی، فکری و مدنی در ایران به این فکر افتادند که چگونه می شود با وقوع جنگ مقابله و از احتمال روی دادن آن پیشگیری کرد. در این راستا ما هم در کانون مدافعان حقوق بشر به این نتیجه رسیدیم که با سامان دادن یک حرکت اجتماعی و با روشن کردن افکار عمومی، در واقع در جهت راه اندازی یک جنبش صلح خواهی در ایران گام برداریم.
یعنی در واقع کمیته موقت صلح، نقش هیات موسس را داردکه قرار است شورای ملی صلح را دعوت به کار کند. درست است؟
بله. این افراد مجموعه ای هستند از اعضای کانون مدافعان حقوق بشر، نمایندگان فعالین دانشجویی، زنان، اقشار مختلف و سیاسیونی که در کانون گرد هم آمده اند. این کمیته، همان طور که از اسم آن پیداست، صورت موقت دارد و با تشکیل شورای ملی صلح وظیفه آن به پایان می رسد. فراخوان مربوط به تشکیل این شورا دیروز توسط خانم عبادی، رئیس کانون مدافعان حقوق بشر مطرح شد. بر اساس این فراخوان از همه گروه های مدنی، فکری، اجتماعی و غیره دعوت شده است که به این شورا بپیوندند. پیش زمینه این شورا هم یک نشست ملی صلح است که تا امروز بیش از صد نفر برای شرکت در آن اعلام آمادگی کرده اند. این نشست، شورای ملی صلح را انتخاب می کند و آن را تشکیل می دهد.
این نشست برای تشکیل احتیاج به مجوز دارد؟
نخیر؛ این فراخوان از طرف کانون و ریاست آن که برنده جایزه صلح نوبل است، داده شده و جلسات آن در کانون مدافعان حقوق بشر برگزار خواهد شد. نیازی هم به مجوز ندارد.
این کمیته برای خود دو وظیفه تعیین کرده: مقابله با جنگ و برقراری صلح و حقوق بشر در کشور. فعالیت در جهت این اهداف قرار است همزمان انجام شود؟
ببینید دیروز در نشست مطبوعاتی ما این بحث مطرح شد که صلح تنها به این مفهوم نیست که در کشوری که در آن جنگ نیست، صلح وجود دارد. خانم عبادی دیروز در سخنان خود به این نکته اشاره کرد که این ابتدایی ترین تعریف صلح است و ما باید به تعریف جدیدی از صلح بپردازیم. حقوق بشری ها معتقدند زمانی در کشور صلح وجود دارد که علاوه بر اینکه در کشور جنگ و تهاجم نظامی مطرح نباشد، تک تک افراد آن کشور هم از کرامت انسانی برخوردار باشند. از آزادی برخوردار باشند. امنیت اجتماعی داشته باشند. دموکراسی در آن کشور تحقق پیدا کرده باشد. به عبارت دیگر صلح دو پایه اساسی دارد: عدالت اجتماعی و دموکراسی. ما به دنبال تحقق چنین صلحی در کشورمان هستیم. تنها تهاجم نظامی و پیشگیری از آن به معنای برقراری صلح نیست؛ هر چند که این وضعیت صلح را به طور کلی به خطر می اندازد؛ ولی شرایط و مولفه های دیگری هم هستند که باید در صلح در نظر گرفته شوند. برای همین شعار ما این است: جنگ نه، صلح و حقوق بشری آری.
به این ترتیب شما دو مخاطب برای خود در نظر گرفته اید. یک مخاطب جهانی ـ آمریکا ـ و یک مخاطب داخلی، یعنی حاکمیت جمهوری اسلامی. رابطه و وظیفه خود را با این دو مخاطب چگونه تعریف کرده اید؟ در برابر مخاطب خارجی می توانید تظاهرات کنید؛اما برای اینکه به مخاطب داخلی بگویید صلح می خواهیم و حقوق بشر باید رعایت شود، چه برنامه ای دارید؟
ببینید هدف این نشست ملی در درجه اول این است که به جنگ بپردازد. واقعیت این است که با قوت گرفتن مسئله جنگ، این مسئله به اولویت کاری بسیاری از گروه های سیاسی و محافل فکری و حقوق بشری تبدیل شده است. الان دغدغه ذهنی فعالین سیاسی، فرهنگی و اجتماعی در ایران، مسئله جنگ است. دیروز در نشست مطبوعاتی ما از خانم رخشان بنی اعتماد، کارگردان و اهل هنر تا خانم سیمین بهبهانی شاعر سرشناس، همه و همه یک جمله را تکرار می کردند و ان اینکه ما جنگ نمی خواهیم. بنابراین یکی از اهداف اصلی و شعارهای محوری ما در شرایط کنونی، مقابله با جنگ افروزی است…
و وقتی می گویید جنگ افروزی، از جنگ افروز هم یک معنای مشخص دارید؟ یعنی غرب؟خانم عبادی گفته است: مقابله با همه خطراتی که ایران را تهدید به جنگ می کند. منظور از همه خطرات چیست؟به مجموعه ای از خطرات توجه دارید؟
بله. توجه داشته باشید که الان جنگ به عنوان یک گزینه گریزناپذیر مطرح نیست؛ اما واقعیت این است که در دو سوی این امر، یعنی هم در داخل و هم در خارج، گروه های تند و افراطی، جنگ را می طلبند. در واقع طالبان جنگ در دو سو، عمر و بقا و حیات خود را در جنگ می بینند….
دقیقا. خانم بنی اعتماد هم از لزوم “مقابله با عملکردهایی که به وقوع جنگ منجر می شود” صحبت کرده است. یعنی هم عملکرد نئوکان های آمریکایی و هم عملکرد جناح افراطی در داخل کشور. به این ترتیب شما یک مقابله دو طرفه را پیش رو دارید. درست است؟
همین طور است. به همین دلیل کار ما در ایران قطعا کار بسیار دشواری خواهد بود. واقعیت این است که جنبش صلح طلبی درجهان، تقریبا جنبش امنی است، ولی آیا این شرایط در داخل ایران هم فراهم خواهد بود؟
سئوال من هم همین است. برای پیشبرد این هدف دو سویه، امکان موفقیت را تا چه حد ارزیابی می کنید؟
در هر حال امیدوار که هستیم؛ برنامه مشخصی هم که داریم در واقع این است که با هر دو سوی جنگ طلب، صحبت کنیم. هم با خارجی و بیگانه و نیروی خارجی که جنگ افروزیش می تواندایران را به بدبختی و ویرانی بکشاند؛ و هم با طرف داخلی. یعنی بحث این است که دستیابی به انرژی هسته ای، که هیچکس به عنوان یک حق مسلم با آن مخالف نیست، در شرایطی که یک اجماع جهانی علیه ما وجود دارد، آیا از چنان اولویتی برخوردار است که ما به خاطر آن تمام حق و حقوق خودمان را از دست بدهیم؟
خانم محمدی! آقایان روحانی و موسویان، یعنی کسانی که از گروه شما به حاکمیت نزدیک ترند ـ در واقع بخشی از حاکمیت هستند ـ به خاطر گفتن همین حرف، هفته گذشته از سوی آقای احمدی نژاد به عنوان “خائن” معرفی شدند. شما چطور می خواهید این فکر را مطرح کنید و این نظر را پیش ببرید؟ اصولا امکان طرح آن رادارید؟ آیا تریبونی دارید که از طریق آن این پیام را بین توده های میلیونی ببرید؟
ما متاسفانه رسانه ای ملی که در اختیار مان باشد، نداریم. یعنی ما اصولا توان مقابله با کسانی را که در مقابل ما هستند، نداریم. رسانه ملی ما به هیچ وجه در اختیار نمایندگان گروه های فکری مختلف و گروه های خارج از حکومت نیست؛ در دست دولت و حکومت است. بنابراین در شرایطی که ما چنین رسانه ای نداریم، رادیو و تلویزیون جمهوری اسلامی، مبلغ چنین تفکری است و گرایشات داخل دولت را منعکس می کند. اما از سوی دیگر واقعیت این است که ما در اینجا به نیروی مردمی اتکا کرده ایم و امیدواریم بتوانیم حرکتی هر چند کوچک، اما گام به گام را به سوی همه گیر شدن این تفکر انجام دهیم. همچنین می خواهیم با اتکا به نیروهای مردمی و جنبش های صلح طلب جهانی به سمتی برویم که افکار عمومی داخل ایران را هم نسبت به این قضیه روشن و حساس کنیم….
یعنی امیدوارید از یک جمع نخبگان ـ حالا صد نفر یا هزار نفرـ به توده های مردم دست بیابید؟
بله؛ البته مطمئنیم که این کار به علت نداشتن امکانات، به سختی انجام خواهد شد و شاید هم به دلیل همین محدودیت ها نتواند تا آن حد که باید فراگیر شود؛ ولی ما تلاش مان را می کنیم. ما معتقدیم الان وقت کار است؛ چرا که اگر فعالیتی صورت نگیرد، بعد از اینکه ایران از دست برود، هیچ امیدی وجود نخواهد داشت. بنابراین هر چه در توان داریم…..
و این حتما برای وجدان های فردی، آرامش به دنبال خواهد داشت. اما امکان دسترسی به وجدان عمومی جامعه تا چه حد ممکن است؟
ببینید ما درباره تمام محدودیت هایی که وجود دارد ساعت ها در کانون مدافعان حقوق بشر بحث کرده ایم؛ ما از شرایط ایران هم تحلیل واقعی داریم، مشکلات را می شناسیم، اما تمام تلاش مان را هم می کنیم. امیدمان، صفر نیست. فکر می کنیم می توانیم در داخل ایران از وقوع جنگ، پیشگیری کنیم. همان طور که آقای دکتر یزدی دیروز در نشست مطبوعاتی ما مطرح کردند امیدواریم گروه های سیاسی، مدنی و همه فعالان اجتماعی بتوانند حکومت ایران را مجاب کنند که برای پیشگیری از جنگ، قطعنامه های شورای امنیت را بپذیرد تا جنگ را پشت سر گذاریم. از همه کسانی هم که دل در گروی ایران دارند، می خواهیم در این حرکت به ما بپیوندند و به آن یاری برسانند.